Домой / Cərrahiyə / Mədəaltı vəzin cərrahi əməliyyatları
Mədəaltı vəzin cərrahi əməliyyatları

Mədəaltı vəzin cərrahi əməliyyatları

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

Mədəaltı vəzin əldə olunması

Mədəaltı vəzdə böyük əməliyyat (mədaaltı vəzin natamam və tam xaric edilməsi) planlaşdırılan zaman periton boşluğunu yuxarı köndələn kəsiklə açmaq daha əlverişlidir. Bəzən isə bu məqsədlə yuxan orta, sağ yaxud sol transrektal kəsiklərdən də istifadə olunur. Periton boşluğu açıldıqdan sonra peritonarxası sahədə yerləşmiş mədəaltı vəzin özünü əldə etmək üçün müxtəlif yollardan istifadə edilir. Onlardan biri damarlan bağlanıldıqdan sonra mədə- köndələn çənbərbağırsaq bağınrn bütün uzunu boyu mədə çıxacagından dalaq qapısına qədər kəsilməsilə yaradılır .Kəsik mədənin qan təchizatını pozmamaq üçün mədə-piylik arteriyası ilə yoğun bağırsaq arasında icra edilir. Sonra mədənin yuxarıya, köndələn çənbərbağırsağın isə aşağıya çəkilməsilə mədəaltı vəzin üzəri tamamilə açılır . Mədəaltı vəzin boylama oxu xəttində vəzın aşağı kənarından yaxınlıqda qarının arxa divarmdan köndələn çənbərbağırsaq çözünün səfhələri (yuxan və aşağı) başlanırlar. Bu səfhələr arasında yaxşı inkişaf etmış piy toxuması daxilində arxa səfhəyə yaxın  çenberbağırsağın orta arteriyası keçir. Mədəaltı vəzi köndələn çənbərbağırsaq çözünün kəsilməsilə əldə etmək üçün əvvəlcə köndələn çənbərbağırsaq və onun çözü yuxarıya qaldırılır, çözün arxa səfhəsi ortadan köndələn istiqamətdə kəsilir , çənbərbağırsağın orta arteriyası tapılır, sonra arteriyanı ciddi nəzarət altında (göz və əllə) saxlamaqla həmçinin köndələn istiqamətdə çözün yuxarı səfhəsi onikibarmaq bağırsağm enən şöbəsinin sağ kənarından dalağın aşağı qütbünə qədər kəsilir .

Mədəaltı vəzin əldə edilməsinin üçüncü yolu böyük piyliyin yuxarı qaldırılması və onun iti yolla qayçı yaxud neştərlə köndələn çənbərbağırsağın piylik zolağından ayrılması ilə icra olunur . Mədəaltı vəzin əldə edilməsinin hansı yolunun istifadə olunmasmdan asılı olmayaraq bütün yollarda piylik kisəsi açılır, onun da pariyetal peritonla örtülmüş arxa divarının arxasında mədəaltı vəz yerləşir.

Həlqəşəkilli mədəaltı vəz zamanı cərrahi əməliyyat

İnkişafın bu qüsuru mədəaltı vəzin hər iki hissəsinin ön şöbəsi, normada olduğu kimi, arxa tərəfə yerdəyişməsinin baş verməməsi nəticəsində meydana çıxır, bu zaman vəz qismən onikibarmaq bağırsağın ön səthində qalaraq, onun enən hissəsini üzük kimi sıxır.

Onikibarmaq bağırsağın  bunun nəticəsində törərimiş daralması elə yüksək dərəcəyə çatır ki doğuşun ilk günlərindən təcili əməliyyat tələb edir. Bu patologiyanın cərrahi müalicəsi üçün hal-hazırda Qross tərəfindən təklif olunmuş izoperistaltik arxa onikibarmaq bağırsaq-nazik bağırsaq fistulasının yaradılması üsulundan istifadə olunur.

Əməliyyatın texnikası.

Sağtərəfli transrektal kəsiklə periton boşluğu açılır. Patoloji şərait yoxlanıldıqdan sonra böyük piylik və köndələn çənbərbağırsaq qaldırılır yuxarıya çevirilir. Vizual nəzarət altında və əllə köndələn çənbərbağırsaq çö- zünün aşağı səthində çənbərbağırsağın orta arteriyası axtarılır. Ondan sağ yaxud sol tərəfdə, damara paralel olaraq, çözdə kəsik (yenidoğulmuşlarda 1-2 sm, yaşlılarda isə 6-8 sm uzunluğunda) icra edilir. Sonra onikibarmaq-acı bağırsaq əyriliyindən başlamaqla, nazik bağırsağm birinci ilgəyi tapılır və çözdəki dəlik aşağıdan yuxarıya dartılır. Bu zaman diqqətli olmaq lazımdır ki, bağırsaq nə onikibarmaq-acı ba ğırsaq əyriliyinin yaxınlığında, nə də digər bir yerdə qatlanmasın. Yuxarı dartılmış bağırsaq ilgəyi izoperistaltik vəziyyətdə onikibarmaq bağırsağın genişlənmiş daralmaönü hissəsinə yanaşdırılır və onlar arasında, anatomik şəraitdən asılı olaraq, imkan daxilində enli anastomoz yaradılır .

Mədəaltı vəz fistulasının cərrahi müalicəsi

Mədəaltı vəz fistulası müxtəlif səbəblərdən – histoloji müayinə üçün vəz toxuması götürüldükdən, vəzin müxtəlif mənşəli zədələnmələrindən, vəz kistalarının öz-özünə yaxud cərrahi yolla açılmasından, insulomanın çıxarılmasından sonra baş verə bilir.

Əməliyyatın texnikası.

Fistulanın kəsiyin ortasına düşməsi şərtilə köndələn yaxud boylama laparotomiya icra edilir və fistula dəliyi həlqəvi olaraq kəsilir. Sonra mədəaltı vəzdən başlandığı yerə qədər fistula yolu ehtiyatla ətraf toxumalardan ayırılır. Bu yolla ayırılmış fistula yolunun uzunluğu 8-10 sm, diametri isə 1 sm-ə yaxın olur; o, bir qayda olaraq, mədə ilə köndələn çənbərbağırsaq arasında yerləşir. Onun aradan qaldırılması müxtəlif yollarla icra oluna bilər. Birinci halda fistula mədəaltı vəzdən çıxdığı yerdə, kökü səviyyəsində bağlanılır və kəsilir. Residivin baş verməsinin qarşısını almaq məqsədilə fistulanın güdülünə 2-3 seroz tikişlərlə piylik yaxud seroz qişa ilə örtülmüş digər törəmə tikilir. Təhlükəsizlik naminə bağlanılmış fistula güdülü yaxınlığında drenaj borusu saxlanılır və onun ucu əlahiddə dəlik vasitəsilə periton boşluğundan xaricə çıxarılır.

Ikinci halda, ayırılmış fistula yolu divarının tamlığı pozulmamış, özü yoğun  və yaxşı qan təchizatına malik olduğu zaman onu mədəyə implantasiya etmək daha məqsədəuyğundur. Bu məqsədlə fistula yolu, Vitsel üsulundakı rezin boru kimi, mədənin ön yaxud arxa divarının üzərinə qoyulur və onun xarici ucu mədə divarında açılmış kiçik dəlik vasitəsilə mədənin mənfəzinə yeridilir, fistula yolunun özü isə mədə divarındaıı yaradılmış seroz kanalda yerləşdirilir  və bu yolla mədəaltı vəz şirəsi fistula yolu üzrə mədəyə axıdılır. Əməliyyatın düzgün aparılmasına əmin olduqdan sonra periton boşluğunda drenaj borusu saxlanılmadan qarın divarı yarası təbəqələr üzrə tikilir.

Fistula yolu vəz cisminin distal hissəsindən  yaxud quyruğundan başlanıldıgı halda distal pankreatektomiyanın icrası daha məqsədəuyğun sayılır.

Mədəaltı vəzin kistaları zamanı cərrahi əməliyyatlar

Mədəaltı vəzdə bu məqsədlə icra ediləcek cerrahi eməliyyat kistanın xarakterindən asılı olur.

Mədəaltı vəzdə rast gəlinən bütün kistaları, şərti olaraq, həqiqi və yalançı (psevdokista) olmaqla, iki qrupa bölmək olar. Həqiqi kista nadir xəstəlik sayılır və ona görə çox az hallarda cərrahi əməliyyat icra olunur. Xoşxassəli həqiqi kistalar yalnız müstəsna hallarda qonşu orqanları sıxacaq və xəstəyə əzab verəcək dərəcədə böyük ölçülərə çatırlar. Bir qayda olaraq, onlar periton boşluğunda digər əməliyyatlar zama- nı təsadüfən aşkar olunurlar. Xoşxassəli həqiqi kistalar cərrahi yolla yalnız o vaxt xaric olunurlar ki, xəstənin şikayətləri yüksək dürüstlüklə belə kistanın mövcudluğu ilə izah olunsun. Belə halda aparılacaq əməliyyatın mahiyyəti mədəaltı vəzin kista yerləşmiş distal hissəsinin rezeksiyasından ibarət olur. Mədəaltı vəzdə ən çox rast gəlinən yalançı  yəni psevdokistalardır. Çox vaxt kaskin pankreatitlər, bəzənsə vəzin zə- dələnmələri sayəsində əmələ gələn bu cür kistaların divarlarını qonşu orqanların ilti- hablaşaraq qalınlaşmış periton örtüyü təşkil edir. Onun boşluğu maye və nekrozlaş- mış toxuma qalıqları ilə dolmuş olur. Belə kistalar çox vaxt mə’dəaltı vəzin cismində və quyruq hissəsində yerləşirlər və bəzən içərisində 1-2 litrə qədər maye toplana biləcək dərəcədə böyüyə bilirlər. Belə halda kista qonşu orqanları sıxışdırır və sıxır; mədə önə sıxışdırılır, böyrək yerini yan tərəfə dəyişir, onikibarmaq bağırsağın nalabənzər kisəsi açılır (düzlənir), ümumi öd axacağı sıxılır, sarılıq inkişaf edir və s. Kista böyüyərkən, adətən, mədə- köndələn çənbərbağırsaq bağı istiqamətində yayılır , bəzən isə istisna hal kimi önündə kiçik piyliyi də qabardır . Bəzən kista köndələn çənbərbağırsaq çözünün səfhələri arasına daxil olur .nadir halda bu bağın altında periton boşluğunun aşağı yarısına qabarır .Əsrin əvvəlində mə’dəaltı vəzin kistalarını total xaric etmə cəhdləri çox vaxt ölümlə nəticələnirdi. Sonradan kistanın marsupializasiyası (latın sözü olub marsupiunı kisə, torba deməkdir) icra edilməyə başlandı. Əməliyyatın mahiyyəti əsasən ondan ibarətdir ki, kista açılır, möhtəviyyatı xaric edilir, kənarlan pariyetal peritona və dəriyə tikilir, sonra boşluğuna drenaj borusu yeridilir. Uzun müddətdən (həftələr, bəzən aylar) sonra boşluğunda qranulyasiyon toxuma ilə əmələ gəlir və nəhayət, kista sağalır. Bəzən bu əməliy- yatdan sonra vaxtaşırı residivləşən mədəaltı vəz fistulaları əmələ gəiir. Marsupiali- zasiya hal-hazırda demək olar ki, tamamilə istifadə olunmur, belə ki, aşağıdakı çatış- mayan cəhətlərə malikdir:

  1. kista boşluğundan axan mədəaltı vəz şirəsi dərini qıcıqlandırır, maserasiya edir və ağrılı iltihab törədir;
  2. həftələr və bəzən aylarla mədəaltı vəz şirəsinin xaricə axması bərpası çətin olan, ağır maye, elektrolit və zülal itgisi törədir;
  3. kista boşluğunun xaricdən infeksiyalaşması
  4. uzunmüddətli sağalmayan irinli yaranın olması səbəbindən xəstə uzun müddət əmək qabiliyyətinə malik olmur;
  5. təkrari kistaların əmələ gələ bilməsi.

Son illər mə’dəaltı vəz kistasını mədə-bağırsaq yolunun şöbələrindən birinin mənfəzinə açmaq üsulları (transventrikulyar sistoqastrostomiya, transduodenal sistoduodenostomiya və sistoyeyunostomiya tətbiq edilir.

Mədəaltı vəzin insuloması zamanı cərrahi əməliyyat

İnsuloma mədəaltı vəzdə Langerhans adacıqlarından inkişaf edən şişlərdir. Bunların bir növü (beta-hüceyrəli adenoma) insulin ifraz etdiyinə gorə, xəstədə hipoqlikemik simptomlar kompleksi törədir. Əsasən xoş xassəli olan (10% hallarda bədxassəli) bu adenoma çox hallarda vəzin cismi və quyruq hissəsində yerləşir.

Əməliyyatın texnikası.

Mə’dəaltı vəz başında yerləşmiş xoşxassəli adenomanı çıxarmaq (enukleasiya etmək) üçün orta boylama və ya köndələn kəsiklə periton boşluğu açılır, mədə-köndələn çənbərba ğırsaq bağı kəsilir və onikibarmaq bağırsaq Koxer üsulu ilə səfərbər edilir. Cərrah sol əlinin baş barmağını mədəaltı vəzin ön qalan barmaqlarını isə arxa səthinə yerlaşdirir və vəzi əlləyir. Çox vaxt qoz və ya gavalı böyüklüyündə olan insuloma yığcam törəmə kimi əllənir. Şiş öndən çox hissəsila nazik normal vəz toxumasilə örtülmüş olur.

Arxada yerləşdirilmiş barmaqlarla şiş arxadan önə doğru itələnir və vəzin ön səthinin daha çox qabarmış hissəsində neştərlə kəsik icra edilir. Iti yolla qayçı və ya neştərlə, adenomanın kənarları üzrə, çox ehtiyatla şişin çıxarılmasına – enukleasiyasına başlanılır. Bu zaman diqqətli olmaq lazımdır ki, ümumi öd və mədəaltı vəz axacaqları, yuxarı müsariqə arteriyası zədələnməsin.

Şiş kənar edildikdən sonra vəz toxumasından baş verən güclü qanaxmalar isti fizioloji məhlulda isladılmış tənzif dəsmallarla sıxmaqla, bu yolla dayanmadıqda isə, damarların bağlanılması və ya koaqulyasiya vasitəsilə saxlanılır. Mədəaltı vəzin ön səthindəki yaraya bir neçə səthi seroz tikiş qoyulur. Tikişlərin yaxınlığına drenaj borusu qoyularaq, əlavə dəlikdən xarico çıxarılır. Mədə-köndəlon çənbərbağırsaq bağı- nın tamlığı drenaj borusunun ətrafında düyünlü tikişlərlə bərpa edilir. Drenaj borusunu qarında 8-10 gün müddətində saxlamaq məsləhət görülür, çünki mədəaltı vəz şirəsi, onun parenximasma qoyulmuş tikişlərin toxumanı kəsərək açılması halında, yalnız 7-8 gündən sonra drenaj borusu  ilə xaric olmağa başlayır.

Əməliyyatın icrası zamanı cərrahın gözləməli olduğu vacib şərtlərdən biri insulomanı çox sıxmamaq, ona təzyiq etmeməkdir, əks təqdirdə şiş içərisindən xaric olan böyük miqdarda insulin, qanda şəkərin səviyyəsini kəskin aşağı salaraq, xəstənin vəziyyətini ağırlaşdırar.

Mədəaltı vəz axacağında cərrahi əməliyyatlar

Mədəaltı vəz şirəsinin onikibarmaq bağırsağa tökülməsinə maneəçilik olduqda və ya ola biləcək maneəçiliyin profilaktikası məqsədi ilə icra edilən bu eməliyyatlann digər şərti mədəaltı vəzdə patoloji prosesin olmaması, yəni onun parenximasının toxunulmamış (infarkt) qalmasıdır.Virsunq axacağındakı daşlar ve ya iltihabi proses axacaq mənfəzini daraldaraq, vez şirəsinin xaric olmasına maneəçilik törədir, Virsunq axacağına cərrahi yol iki istiqamətdən – həm Fater məmeciyindən (trans- papillyar yol), həm də mədəaltı vez parenximası içərisindən (transqlandulyar yol) icra olunur. Daralmış hissə təkce Fater məməciyini əhatə etmiş olduqda, maneəçiliyın ləğvi transpapilyar, prosesin axacagin proksimal hissəsinə keçdiyi halda ısə transqlandulyar (yə’ni vəz parenximası  içərisindən keçilməklə) yolla heyata keçirir.

Kaudal pankreatoyeyunostomiya

Merlin du Val üsulu ilə əməliyyatm texnikası. Periton boşluğu açıldıqdan sonra mədə-köndələn çənbərbağırsaq və mədə-dalaq bağları kəsilir, köndələn çənbər- bağırsaq müsariqəsinin sol yarısı mədəaltı vəzin cismi və quyruq hissəsinin üzərindən ayırılır. Geniş əldə edilmiş vəzin quyruğu dalaq damarlarından ayırılaraq, yaraya tərəf çəkilir. Bu zaman dalaq damarları zodolonorso splenektomiya icra olunur.

Səfərbər ediimiş mədəaltı vəzin quyruğu vəz oxuna perpendikulyar istiqamətdə kəsilməklə rezeksiya olunur. Hemostaz yaradıldıqdan sonra vəz cismi həlqəvi şəkildə içəri istiqamətdə 2-3 sm məsafədə ətraf toxumalardan azad edilir. Onikibarmaq-acı bağırsaq əyriliyindən 30 sm aşağı acı bağırsaq köndələn istiqamətdə kəsilir və onun distal ucu köndələn çənbərbağırsağın arxasından mədəaltı vəzin rezeksiya olunmuş səthinə yaxınlaşdırılır və bunlar arasında pankreatoyeyunoanastomoz yaradılır. Bağırsağın kənarı bir-birinə ya- xııı qoyulmuş düyünlü tikişlərlə vəzin kəsilmiş səthinin kənarına tikilir .Sonra mədəaltı vəzin bir hissəsi ilə birlikdə anastomoz tikişi 1-2 sm dərinlikdə bağırsağın mənfəzinə invaginasiya olunur , və bu vəziyyətdə vəz kapsulası ilə bağırsağın seroz qişası arasında yeni cərgə düyünlü tikişlər qoyulur .Köndələn çənbərbağırsaq müsariqəsində olan dəlik tikişiərlə yuxarı qaldırılmış nazik bağırsağa bərkidilir.

Kəsilmiş acı bağırsağın proksimal ucu ilə mədəaltı vəzə tikilmiş bağırsaq arasında köndələn çənbərbağırsaq müsariqəsindən aşağıda Ru üsulu ilə uc-yana anastomoz yaradılır. Hər iki anastomoz nahiyəsi yaxşı drenə edilir.

Virsunq axacağı lazımi genişliyə malik olduqda və yaradılmış anastomozun mədəaltı vəz şirəsinin gündəlik ifraz olunan qədərinin (1200-1500 ml) əsas yaxud yeganə daşınma yolu olacağına əminlik yarandığı halda əməliyyat başqa yönəmdə icra olu- nur. Mədəaltı vəzin quyruğu rezeksiya olunduqdan sonra Virsunq axacağı monfo- zinə 4-5 sm dərinliyə, üzərində dəliklər olan polietilen boru yeridilir və bir-iki dü- yünlü tikişlə vəz parenximasına təsbit edilir. Borunun digər ucu anastomoz qoymaq üçün buraya qaldırılmış bağırsaq içərisinə keçirilir və onun güdülündən 6-8 sm distal tərəfdə divarında icra edilmiş kiçik kəsiklə bağırsaqdan xaricə, bağırsaq divarına Vit- sol üsulu ilə təsbit edildikdən sonra isə dəri səthinə çıxarılır. Bundan mədəaltı vəz ilə bağırsağın ucu arasında tikişiər (əvvəlki qayda ilə) qoyulur. Anastomoz nahiyəsi drenajlanır. Polietilen drenaj borusu 4-6 həftədən sonra kənarlaşdırılır.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

Publiction author

offline 6 months

Mariam Sadikova

Comments: 0Publics: 62Registration: 26-02-2017

Müəllif Mariam Sadikova

Cavab yaz

E-mail ünvanınız dərc olunmayacaq.Vacib xanalar *

*

Authorization
*
*


Registration
*
*
*


Password generation